Ayrılma kaygısı nedir?
Ayrılma kaygısı, çocuğun güvendiği bakım verenden uzaklaşırken yaşadığı korku ve huzursuzluktur. Bebeklik ve erken çocukluk döneminde belirli ölçüde normaldir. Yeni bir kreşe başlama, okul değişikliği, taşınma, hastalık, uzun tatil sonrası dönüş veya aile içindeki değişiklikler kaygıyı artırabilir. Bazı çocuklar ağlayarak, bazıları ebeveyne yapışarak, bazıları ise karın ağrısı veya mide bulantısı gibi bedensel yakınmalarla tepki gösterebilir.
Okula bırakırken neden uzayan vedalar zorlaştırır?
Ebeveyn çocuğu sakinleştirmek için tekrar tekrar geri döndüğünde veya gizlice ayrıldığında çocuk belirsizlik yaşayabilir. Kısa, sıcak ve tutarlı bir veda ritüeli güveni destekler. “Seni öğretmenine bırakacağım, öğle yemeğinden sonra almaya geleceğim” gibi zamanın çocuk için anlaşılır bir işaretle anlatılması yararlıdır. Söylenen saatte dönmek, çocuğun ayrılığın geçici olduğunu deneyimlemesini sağlar.
Evde neler yapılabilir?
Ayrılık oyunları oynayabilir, oyuncaklarla okula bırakma sahnesini canlandırabilir ve çocuğun duygularını adlandırabilirsiniz. Kısa süreli ayrılıklarla başlayıp süreyi kademeli artırmak bazı çocuklarda işe yarar. Okul hakkında sürekli sorgulamak yerine çocuğun anlatmasına alan açın. “Ağlamayacaksın” demek yerine “Beni özleyebilirsin; öğretmenin yanında güvendesin ve ben geri geleceğim” gibi gerçekçi güvence verin.
Kaçınılması gereken yaklaşımlar
Çocuğu ağladığı için utandırmak, “Bebekler gibi davranıyorsun” demek veya ayrılmayı bir tehdit olarak kullanmak kaygıyı artırır. Çocuğun her ağlamasında planı iptal etmek de kısa vadede rahatlatıcı olsa da kaçınma davranışını güçlendirebilir. Ebeveynin kendi kaygısını düzenlemesi önemlidir; çocuk, yetişkinin yüz ifadesi ve ses tonundan ayrılığın tehlikeli olup olmadığını anlamaya çalışır.
Ne zaman destek alınmalı?
Kaygı haftalar boyunca azalmıyorsa, çocuk okula gidemiyor, gece yalnız uyuyamıyor, ebeveynin başına kötü bir şey geleceği düşüncesiyle yoğun biçimde meşgul oluyor veya bedensel yakınmalar sıklaşıyorsa değerlendirme yararlı olabilir. İzmir’de ayrılma kaygısı ve okul uyumu konusunda Alora Psikoloji’de çocukla güven ilişkisi kurulurken ebeveyn ve okul için de uygulanabilir bir geçiş planı hazırlanır. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı yerine geçmez.